Wife Property Rights : ಮೃತ ಪತಿಯ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಂಡತಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಹಕ್ಕಿದೆ ಗೊತ್ತಾ? ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ನ ಹೊಸ ತೀರ್ಪು ..!
Wife Property Rights : ಸಂಗಾತಿಯ ಮರಣದ ನಂತರ ಆಸ್ತಿಯ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರವು ಬಹಳ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಗಂಡನ ಮೇಲೆ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಅವಲಂಬಿತರಾಗಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ. ಭಾರತೀಯ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯೆಂದರೆ – ಪತ್ನಿಗೆ ತನ್ನ ಮೃತ ಪತಿಯ ಆಸ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಹಕ್ಕಿದೆಯೇ?
ಭಾರತದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು Hindu Succession Act, 1956, ವಿಧವೆಯ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ವಸತಿ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಸ್ಪಷ್ಟ ಕಾನೂನು ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿವೆ. ಪತಿಯ ಮರಣದ ನಂತರ ಪತ್ನಿಯ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳು, ವಿಲ್ನ ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಕಾನೂನು ಏನು ಹೇಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳೋಣ.
ಹಿಂದೂ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಕಾಯ್ದೆ, 1956 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪತ್ನಿಯ ಕಾನೂನು ಹಕ್ಕುಗಳು
ಹಿಂದೂ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಕಾಯ್ದೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಪತಿಯ ವರ್ಗ I ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರರ್ಥ ಪತಿಯ ಮರಣದ ನಂತರ, ಅವಳು ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಮೃತರ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಅವನ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಲನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಅರ್ಹಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ.
ಹಿಂದೂ ಪುರುಷನು ಉಯಿಲು ಬರೆಯದೆ ಸತ್ತರೆ, ಅವನ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಅವನ ವರ್ಗ I ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳು – ಅಂದರೆ, ಅವನ ಹೆಂಡತಿ, ಮಕ್ಕಳು (ಪುತ್ರರು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು) ಮತ್ತು ಅವನ ತಾಯಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಹಂಚಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಉದಾಹರಣೆಗೆ:
ಒಬ್ಬ ಪುರುಷನು ಹೆಂಡತಿ, ಮಗ, ಮಗಳು ಮತ್ತು ಅವನ ತಾಯಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಸತ್ತರೆ – ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಸಮಾನವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರರ್ಥ ಹೆಂಡತಿಗೆ ತನ್ನ ಗಂಡನ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ಪಾಲು ಸಿಗುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಚರ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರ ಆಸ್ತಿಯೂ ಸೇರಿದೆ.
ವಿಲ್ ಇದ್ದರೆ ಏನಾಗುತ್ತದೆ?
- ಮೃತ ಪತಿ ವಿಲ್ ಮಾಡಿದ್ದರೆ, ಆ ವಿಲ್ನ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ವಿಲ್ನಲ್ಲಿ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಫಲಾನುಭವಿ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ್ದರೆ, ಅವಳಿಗೆ ಹಂಚಿಕೆಯಾದ ಭಾಗವನ್ನು ಅವಳು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾಳೆ.
- ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪತಿ ತನ್ನ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ವಿಲ್ನಲ್ಲಿ ಬೇರೆಯವರಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿದರೆ, ಹೆಂಡತಿಯ ಹಕ್ಕುಗಳು ಸೀಮಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ.
ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಹೆಂಡತಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಿಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಬಹುದು – ಆದರೆ ಅದು ವಂಚನೆ, ಒತ್ತಡ ಅಥವಾ ಅನಗತ್ಯ ಪ್ರಭಾವದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವಳು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ. ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿ ವಿಲ್ ಮಾಡುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೃತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತವೆ.
ಪತ್ನಿಗೆ ಅತ್ತೆ-ಮಾವನ ಆಸ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಹಕ್ಕುಗಳಿವೆಯೇ?
ಪತಿಯ ಮರಣದ ಮೊದಲು ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಅವಳಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸದಿದ್ದರೆ, ಪತ್ನಿಗೆ ತನ್ನ ಮಾವ ಅಥವಾ ಅತ್ತೆಯ ಆಸ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಹಕ್ಕಿಲ್ಲ.
ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಆಕೆಯ ಪತಿ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಅವಳು ಅದನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪತಿ ಸಹ-ಮಾಲೀಕರಾಗಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಪೂರ್ವಜರ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಪತ್ನಿ ತನ್ನ ಪತಿಯ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವನ ಪಾಲನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆಯಬಹುದು.
ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಛತ್ತೀಸ್ಗಢ ಹೈಕೋರ್ಟ್ನ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು, ಮಹಿಳೆ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಅವಲಂಬಿತಳಾಗಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ದುರ್ಬಲಳಾಗಿದ್ದರೆ, ಮಾನವೀಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅವಳು ತನ್ನ ಅತ್ತೆ-ಮಾವನ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲ ಅಥವಾ ವಾಸದ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಅರ್ಹಳಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ. ಈ ನಿರ್ಧಾರವು ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಂಬಲವಿಲ್ಲದೆ ಉಳಿದಿರುವ ವಿಧವೆಯರಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಪತ್ನಿಯ ಆನುವಂಶಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಅಂಶಗಳು
ಹೆಂಡತಿಯ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಹಲವಾರು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ:
ಇಚ್ಛೆಯ ಅಸ್ತಿತ್ವ:
ಪತಿಯು ವಿಲ್ ಬರೆದಿದ್ದರೆ, ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಅವನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಸ್ಥಿತಿ:
ಪತಿಯ ಮರಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿದ್ದ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೆಂಡತಿಯು ಕ್ಲೈಮ್ ಮಾಡಬಹುದು.
ಆರ್ಥಿಕ ಅವಲಂಬನೆ:
ಪಿತ್ರಾರ್ಜಿತ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವಾಗ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಂಡತಿಯ ಆರ್ಥಿಕ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ಇತರ ಕಾನೂನು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳು:
ಹೆಂಡತಿ ತನ್ನ ಗಂಡನ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಸಮಾನವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ.
ಆಸ್ತಿಯ ಪ್ರಕಾರ:
ಆಸ್ತಿ ಪೂರ್ವಜರದ್ದಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಸ್ವಯಂ ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದಾಗಿರಲಿ ಅದು ಹೆಂಡತಿಯ ಹಕ್ಕಿನ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.
ವಿಧವೆಯರಿಗೆ ಕಾನೂನು ರಕ್ಷಣೆ
ವಿಧವೆಯರು ನಿರ್ಗತಿಕರಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ದುರ್ಬಲರಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಭಾರತೀಯ ಕಾನೂನು ಹಲವಾರು ರಕ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ:
ಹಿಂದೂ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ, ಹೆಂಡತಿಯ ಪಾಲನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರು ಅದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
2005 ರ ಗೃಹ ಹಿಂಸಾಚಾರದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಮಹಿಳಾ ಕಾಯ್ದೆಯು ಮಹಿಳೆಗೆ ತನ್ನ ವೈವಾಹಿಕ ( Protection of Women from Domestic Violence Act, ) ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಅದು ಅವಳ ಅತ್ತೆಯಂದಿರ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಸಹ.
ಹೆಂಡತಿಗೆ ತನ್ನ ಹಕ್ಕಿನ ಪಾಲನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೆ, ಅವಳು ತನ್ನ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಿವಿಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು.
ಕಾನೂನು ಅರಿವು ಏಕೆ ಮುಖ್ಯ
ಅನೇಕ ಮಹಿಳೆಯರು ತಮ್ಮ ಗಂಡನ ಮರಣದ ನಂತರ ಅನಗತ್ಯ ಹೋರಾಟಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರ ಕಾನೂನು ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವರಿಗೆ ಅರಿವಿಲ್ಲ. ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಕೌಟುಂಬಿಕ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ.
ಇದು ಸೂಕ್ತ:
- ವಿಲ್ಗಳು, ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳು ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿ ಪತ್ರಗಳಂತಹ ಸರಿಯಾದ ಕಾನೂನು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು.
- ವಿವಾದಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಆಸ್ತಿ ವಕೀಲರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ.
- ನಂತರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಪ್ರಮುಖ ಆಸ್ತಿಗಳ ಜಂಟಿ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ.
ತೀರ್ಮಾನ
ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಕಾಯ್ದೆಯು ಹೆಂಡತಿಗೆ ತನ್ನ ಮೃತ ಪತಿಯ ಆಸ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಮತ್ತು ಸಮಾನ ಹಕ್ಕಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ, ಅದು ಚರ ಅಥವಾ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರಬಹುದು.
ಅವಳು ತನ್ನ ಅತ್ತೆ ಮಾವನ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೂ, ಅವಳು ತನ್ನ ವೈವಾಹಿಕ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾಳೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಜರ ಅಥವಾ ಸ್ವಯಂ ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಗಂಡನ ಪಾಲಿಗೆ ಅರ್ಹಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ.